Multistorey

Born & Bread organik fırın için hazırlanmış üstteki çalışma, ve alttaki Marks & Spencer etiketleri, Londra'dan, tasarım stüdyosu Multistorey portfolyosu altındaki görülesi başarılı işlerden sadece bir kısmı...

Ne olduğunu bilmediğimiz, ismi numaralardan oluşan katkı maddeleriyle çevrili gıdaların egemenliğinde bir dünyada yaşıyoruz. Genleriyle oynanmış tohumlar, zararlı kimyasal ilaçlar, seralar sayesinde her mevsim bulabilir duruma geldiğimiz sebze ve meyveler...

Konunun tasarım ayağı bir yana, organik gıdalarla, yiyeceklerin etiketleri üzerindeki içerik bilgileriyle ne kadar ilgilisiniz, hangi meyvenin hangi mevsimde olduğunu anımsayabiliyor musunuz, merak ediyorum.

Özellikle bu zamanda, tükettiğimiz ürünlerin menşei, içeriğiyle, her zamankinden daha çok ilgilenmeliyiz, diye düşünüyorum.

Yapmayı Ertelediğimiz Kolay İşler [mim]

Ters Meditasyon'dan Devrim Bey -teşekkür ederim-, "Bir Türlü Yapamadığım Kolay İşler"i merak etmiş. Aslında bu, konusu "Yapmak Zorunda Olduğumuz Halde Bir Türlü Yapmadığımız Kolay İşler" olan, taze bir mim pası. Cevap yazıp, konuyu, bağlantılarımdan rastgele seçeceğim bloglara yönlendireceğim...

Zamanında kolay işler yapılmayıp, biriktirildiğinde; zor işler hâline dönüşürler, biliyoruz. Genelde tüm işlerimi zamanında yapmaya çalışırım. Fakat yaşamımda kesinlikle, sadece 'zorunda olma' hâli o işi yapmam için yeterli bir kriter değildir. Yapılacak her ne ise, mutlaka öncelikle onu yapmayı istiyor olmam gerekir. Aksi hâlde, başka bir yol bulurum.

Şu sıralar, geçen haftalarda verdiğim birkaç kiloyu geri almak, hem de kan yapsın diye -doktor tavsiyesiyle- kuru üzüm/kayısı taşıyorum çantamda. Sadece taşımamam, arada atıştırmalık olarak değerlendirmem gerekiyor onları ama, arada bir şeyler atıştırma alışkanlığım olmadığı için ya da aklıma gelmediklerinden, bu konuda pek başarılı olamadım.

Kimyasal ilaçlar bir taraftan yarar sağlarken diğer taraftan bilmediğimiz olası zararlara kapı açıyorlar. Tercihim, doğal yollarla gereken takviyeyi yapmaktan yana. Kararlıyım. Bakalım zaman ne gösterecek.

Bunlar olurken enfes bir tat da keşfettim, onu da paylaşayım hemen, siz de deneyin isterim. Salata sosunda biraz beklemiş kuru siyah üzümler, içlerine salatanın suyunun girmesiyle yumuşayıp şişiyorlar ve salatayla yerken ağızda dağılarak harika bir tat ortaya çıkarıyorlar...

Bu konu başlığı altında söyleyebileceğim, ertelediğim diğer işlerden biri de, zaman bulup kitaplığımdaki kitapları daha kolay yönetilir hâle getirmek.

Aldığım kitapların listesini, maalesef hâla bir Excel dosyasında tutuyorum. İçerik bilgisi, yazar, yayınevi, kapak görüntülerine -film arşivlerimizi yönettiğim gibi bir yazılımla- tek tıklamayla ulaşabileceğimiz bir sistem oluşturmak istiyorum. Bu maksatla kullandığınız ya da önerebileceğiniz bir program olursa iletebilirsiniz, sevinirim...

"Yapmak Zorunda Olduğumuz Halde Bir Türlü Yapmadığımız Kolay İşler" mim pasını, blog bağlantılarım arasından rastgele seçtiğim dört bloga -evet bu, tarafımdan aldığınız bir mim pası, fakat katılımınız tabii ki keyfi- gönderiyorum. Ferruh Mavituna, DiyomKi, Nahnu, Cisday. Peki siz bu aralar hangi kolay işleri yapmaya üşeniyorsunuz?

[Bloglar arasında bağ kuran eğlenceli minik bir oyun olarak niteleyebileceğimiz, mim, nasıl çalışıyordu, derseniz; ortaya bir konu atılıyor, blog yazarları buna kendi bloglarında değinerek katılıyor, sonrasında seçtikleri başka bir blogu işaret edip, aynı şeyi yapması için gönderiyorlardı...]

Najdarilla, Bir Termofor Arayışı Hikâyesi

Üstte gördüğünüz sevimli termofor, yani sıcak su torbaları, Slovenya'dan bir alışveriş sitesi, najdarilla'dan.

Tasarım nesnesi olarak termoforların kullanımına hoş başka örnekler de bulabilmenin yanında, najdarilla'da göreceğiniz başka birçok eğlenceli üründen olmadık şeyler için ilham almanız olası.

moore and moore 'hot water bottles' altında da değişik termofor modelleri var.

Zamanında Almanya'dan gelen termoforumuzu bir şekilde yitirmiş olduğumuzdan; havalar soğudu, sağlıktan önemli birşey yok diyerek, online alışveriş siteleri öncelikli, sonrasında da medikal firmalar ve eczaneler üzerinden, birkaç gündür kişisel kullanım için termofor arayışına girdik.

Önce online alışveriş sitelerinden birinden, gelen ürünü beğenmeyince de bir ithalatçı firmadan iki termofor aldık. İlki eğlenceli ama kalitesiz, ikincisi ise (BS) British Standard onaylı olmasına rağmen kaliteli fakat kullanım sırasında yaydığı rahatsız edici kokuyla hayal kırıklığı yaşattı.

Sıcak suyla temastan sonra soğuyana kadar öyle bir kokuya maruz kalmamızın normal olmadığını, (ki bu, belki Alman malı kalitesine de bir vurgu olabilir) önceki deneyimlerimizden biliyoruz.

Termofor alırken bir standart aramak ve mümkünse piyasada çokça bulunan Çin yapımı fakat 'made in P.R.C' (yani, people's republic of china) ifadesiyle öyle değilmiş algısı yaratan ürünlerden uzak durmak gerektiğini öğrenmiş olduk.

Slovenya büyükelçiliğimizin web sayfasından bir fikir sahibi olmaya çalışsak da; ah! maalesef Ljubljana'da yaşayan bir tanıdığımız olmadığı ve ne de Slovence, İtalyanca, Macarca gibi dilleri bilmediğim için, najdarilla'daki termoforlar kaliteli midir ya da edinebilir miydik pek anlayamadık ama, hani onlar kadar sevimli olsa ne iyi olurdu ama bu durumda çok da gerekmiyor, en azından koku yapmayan bir tane edinelim, diyerek, arayışımızı sürdürüyoruz.

Bu post hem olası bir termofor arayışına fikir versin, hem de najdarilla bünyesinde daha ne eğlenceli şeyler var, görün istedim.

Zamanında şuradan termofor almıştık, rahatça kullanıyoruz diyeceğiniz önerilerinize açık olduğumu bilmem belirtmeme gerek var mı?

Zihninizi Görsel İmajlarla Besleyin

Araştırmalar, zihni çalıştırıcı aktivitelerin beyinde yaş ilerledikçe algılama kabiliyetinin azalmasını önlemede yardımcı olduğunu gösteriyor. Bu tip aktiviteler, Alzheimer riskini de azaltmakta.

Alzheimer, en kötü hastalık olsa gerek. Zihnin kendi içine çökmesi. Önce minik masum detayları unutmakla başlayıp, yavaş yavaş önce birkaç gün önceyi, sonra da iyi kötü tüm geçmiş hatıralarımızı, dostlarımızı, ailemizi unutacak noktaya gelmek ve kendimizi unuttuğumuz noktada da yaşamımızın tüm anlamıyla yitip gitmesi, ölüm... Bunlar olurken, sevdiklerimize yaşattığımız zor, acı dolu günleri bile bilememek...

Bunca detaya imtina ederek geçirdiğim bir ömrün, öyle bir zihinsel hastalıkla son bulmasını hiç istemem. Sanmıyorum ki, hiç kimse böyle bir son arzu etsin. Fakat farkında olmayarak yaşayarak, kendimize çizdiğimiz sınırların içine kendimizi hapsederek; düşünmesi bile ürkünç böylesi hastalıklara davetiye çıkarmış oluyoruz!

Günlük davranışlarınızı düşünün. Uyanıp yatağın aynı tarafından kalkarak güne başlıyorsunuz. Sabah gözlerinizi aynanın önüne gelmeden açmaya belki gerek bile görmüyorsunuz, ayaklarınız sizi götüreceği yeri biliyor. Dişlerinizi aynı elle fırçalayıp, kahvaltınızı aynı ele yapıyorsunuz. Evden çıkarken anahtarlarınızı, çantanızı nerden alacağınızı düşünmeye gerek görmüyorsunuz bile, eliniz nereye gideceğini biliyor. İş yerine giderken kullandığınız aynı yol üzerindeki tüm ayrıntıları zihniniz defalarca görmekten ezberlediği için, hiç bir şey sizi şaşırtmıyor, ilginç gelmiyor, dikkatinizi çekmiyor bile. İş yerinde aynı masa düzeniniz, telefonunuzun yeri, monitörünüzün yönü hep aynı. Öğle yemeğinizi yediğiniz yerler. Markette hangi reyona gidip neredeyse hangi rafta ne bulabileceğinizi bile biliyorsunuz.

Aslında biz farkında olmasak bile, yaşadığımız mekânların her ayrıntısı zihnimizde kayıtlı. Milimetrik hesaplarla neyin nerede olduğunu biliyoruz.

Bu örnekler daha detaylandırılabilir. Ama sonuçta hep aynı rutinin içinde yaşayıp duruyoruz. Hatta kendimizi alışkanlıklarla, bildik şeylerle örülü böyle bir rutin içinde tutmak; 'güvende' olma hissini, rahatlığını yarattığından; bu durumu bilerek kendi ellerimizle var ediyoruz.

Bilmiyoruz ki, aslında böylelikle beynimizi kullanma fırsatlarını kaçırıyor ve yaşamımızın ilerki yıllarında, şimdinin o çok gururlu, kibirli tarafımızı bile solda sıfır bırakacak zihinsel hastalıklara imkân tanımış oluyoruz.

Bu durumun az çok farkına varmış birçok insan ise, zihnini aktif tutmak için satranç, kâğıt oyunları ve bulmacalar gibi değişik oyunlar oynamaya; arada diğer eliyle yazıp, yemek yemeye ya da eve veya işe gitme yollarını farklılaştırıp zihnin kapılarını yeni uyaranlara açık bırakmaya çalışıyor. Fakat bunların, hatta satranç ve briç gibi oyunlarla zihni meşgul etmenin bile belli bir takım limitleri var.

Satrançta, birincil olay görsel algılama, uzun süreli ilgi odaklanması ve benzer durumlara karşın hafıza gelişimi. Deneyimli satranç oyuncuları kendileri veya başkaları tarafından oynanmış yüzlerce hamleyi hatırlayabiliyor ve ağırlıklı olarak deneyime dayanıyorlar. Çoğu hamle daha önce provası yapıldığı için neredeyse otomatik hale geliyor.

Bulmaca egzersizi genellikle tekrarlanan kelimeleri hatırlamakla oluyor. Bu tip tek yönlü algılamalı aktivitelerden farklı olarak günlük hayatta kullanışlı temel birçok algılama gerektiren yöntemler gerekmekte.

Eve veya işe gidecek yol kombinasyonları da zamanla tükenecek ve bildik olacaktır. Kaldı ki, diğer elinizi kullanmayı bile kısa sürede benimseyebilirsiniz. Peki sonra?

Zihni canlı tutmak, ilerleyen yaşlarda bunamayı önlemek için, değişik uğraşlar edinerek, yaşamda rutinden uzak kalmanın önemi ortada. Peki ama nasıl? Zihnimizi nasıl daha canlı tutabiliriz.

"Sözcükler öğrenirken, her gün aynı sözcükleri tekrar etmek öğrenmeyi verimli kılmıyor. Ancak tekrar ettiğimiz sözcüklerin arasına yeni sözcükler kattığımız zaman, öğrenme daha etkili ve hafızada daha kalıcı oluyor. Ders çalışmaya başlamadan önce beş dakika, örneğin 'National Geographic' dergisinde manzara resimlerine bakmak, öğrenmeyi çok daha verimli kılıyor. Yeni şeyler öğrenmek, yeni yerler görmek, hareketli olmak, yeni resimler bakmak, yani yeni bilgilerin her türü beyni canlı tutuyor. Ama hep aynı şeyi yapmak, örneğin bulmaca çözmek gibi pek fazla bir şey getirmiyor."

bu sözler, Almanya ve İngiltere'de araştırmalar yapan nöroloji uzmanı Prof. Emrah Düzel'e ait.

Beynin tanıdık bilgiler karşısında yeni bilgileri tercih edip etmediğini araştırmak için deneklere, insan portreleri, dışardan çekilmiş farklı resimler gösterilmiş. Bu sırada manyetik rezonans tomografi tekniğiyle beyin aktiviteleri ölçülmüş. Beynin tanıdık resimler karşısında aktive olmadığı, resimler ne kadar tanıdık olayları gösteriyorsa, beyindeki aktivitenin o kadar azaldığı tespit edilmiş. Tanıdık resimleri ilginç kılmak için, örneğin trafik kazası fotoğrafları gösterilmişk. Bu resimler trafik kazası gibi önemli olaylar olmasına rağmen beyni aktive etmediği, beynin dopamin merkezlerinin canlanmadığı görülmüş.

Ardından deneklere hiç tanımadıkları manzara ve kent resimleri gösterilip, beyindeki aktiviteleri ölçüldüğündeyse; bu yeni resimlerin beyinde aktivite yarattığı ve dopamin ürettiğini görülmüş.

Bu araştırma sonuçlarının, hafızayı güçlendirme, hafıza kaybını önleme ve Alzheimer hastalığını geciktirmede yeni bir çığır açacağı umuluyor.

İşi görsel hafızasını, bilgi ve hayal gücüyle birleştirmek olan biri olarak; farklı görsel imajlarla zihni uyarmanın etkilerinin içsel olarak farkına varmış ve kullanırken, Prof. Emrah Düzel'in bu araştırması beni hiç şaşırtmadı.

Zihne ne kadar farklı uyaran gönderirsek, o hem o kadar arka planda çalışmış olacak, hem de bu uyaranlarla oluşturduğu belki de bize hiç ilgisiz gözükebilecek kombinasyonlar ve bunların senteziyle, hiç olmadık anlarda kendimizi farklı fikirleri bulmuş olarak yakalayabileceğiz.

Zihnimizin kütüphanesinde, her anımızla ilgili uyaranlar etiketlenip saklanıyor. İleride bir fikre şiddetle gereksindiğimizde, bu etiketlerin arkasında saklanan çekmecelerdeki parçalar bir araya gelip, puzzle'ı tamamlıyor. Hangi ilhâm rüzgârına kapıldığımızı anlayamadan, bulduğumuz fikrin muhteşemliğine hayran kalıyoruz.

O fikri var eden, zamanında biriktirdiğimiz olmadık ayrtıntılarla bizleriz. Beynimizdeki hücreler ne kadar farklı kombinasyonla birbirine temas etme fırsatı bulabilirse, o kadar elektrik akımı üreterek zihnin canlılığını sürdürmüş oluyor.

Bunun farkında, bilincinde olarak yaşadığımızı düşünün; sıkı sıkıya tutunduklarımızı bir tarafa bırakıp, kendimizi alternatiflere açık bıraktığımızda, yaşamımız zenginleşecek Hem iş hem kişisel ilişkilerde bu zenginliği fark edebilileceğiz. Bağlantılarımız çoğaldıkça, günün birinde bunları kullanma ihtimalimiz artacak; sahip olduğumuz bu birikimin niceliği kadar niteliğinin de ne derece zengin olduğunu anlayacağız.

Ne kadar sıkı sıkıya tutunduğumuz dünyamızda kendimize esneklik tanıyabilir; bağlılıklardan kendimizi kurtarıp; seçeneklere, yeni tercihlere açık bırakabilirsek; kendimize o kadar değişik yol, yaşam haritası türetmiş oluruz. Bu bizi olası çıkmaz sokaklardan koruyacağı gibi, yıkıldığımızı sandığımız noktalarda da kendimizdeki güçten yeniden var olmamızı sağlayacaktır.

Zihninizi Görsel İmajlarla Besleyin!

Kendinize, rutininizin dışına çıkaracak fırsatlar yaratın!

Kendinizi şaşırtın!

Yenilik yapmanın enerjisinden istifade edin. Bir farklılık yapın, bu hoşlanmayacağınız, sizi zorlayacak bir şey olsa bile ve ardından ne olacağını gözlemleyin. İnanıyorum, yaşamınız zenginleşecektir. İsterseniz kendinizi sürükleyeceğiniz böyle minik maceraları ve etkilerini, sonra gelip burda benimle de paylaşabilirsiniz.

(Bu yazı, sevdiklerimden biriyle ilgili anılarımı unuttuğumu sanarak uyandığım kötü bir rüya sonrası; uzaktan duyulan seyrek gök gürültüleri ve yağmur habercisi puslu bir İstanbul sabahında, metalik yüklü bulutlar altında uçuşan martı seslerini dinleyerek yazılmıştır. Artık yağmur yağsındır. Sadece habercisi sesini duymak yetmiyordur. Yağmur sonrası açacak güneşle kent ve ruhlarımız tazelensindir. Yoksa paragraflar sürecek uzun cümleler yazabilme yeteneğimi geliştirmeye parantez içinde bile devam edeceğimdir. Puff!...)

Fako ve Göz İçi Lens Seçimi

Yakın zamanda yazmış olduğum Fako operasyonu ile ilgili yazılar üzerine, çeşitli e-posta iletileri aldım. Kimileri doktor, hastane seçimimizi sorarken; kimileri de Göz İçi Lens seçiminde nelere dikkat etiğimizi ve ücretlendirmeleri hakkında bilgi talep ediyorlardı.

Konuyla ilgili İnternet üzerinde tatmin edici Türkçe içerikli kaynak bulmaktaki sıkıntının farkında olduğumdan, zihindeki olası soru işaretlerine yanıt olabileceğini umduğum, ilgili yazılara ilave birkaç detay daha aktarmak istiyorum.

Göz doktoruna gidilip, Katarakt tanısı konulduktan sonra; Fako operasyonuyla kataraktın giderileceği ve yerleştirilecek Göz İçi Lensiyle de yeni, temiz bir görüş sağlanacağı bilgisini almıştık.

O noktadan sonra, konuyla ilgili gerek internetten veya yayınlardan, gerekse hastane doktor araştırmalarından; nedir, nasıl olacak, sonuçlardaki başarı seviyeleri gibi bilgiler topladık. Değerlendirme, karar sürecinden sonra da gözlük kullanımına gerek bırakmayan Multifokal Lens tercih ederek, Fako operasyonunu yaptırdık. Geçen zaman zarfında gözlüksüz ve sorunsuz bir görme sağlanmış olduğunu söyleyebilirim.

Hastane seçimi, Göz Doktoru seçimi, Lens ve marka seçimi niçin önemli?

• Hastane seçiminizde, piyasadaki farklı hastanelere danışıp bilgi istemekten çekinmeyiniz. Her hastanenin kullandıkları Göz İçi Lens markası ve buna göre ücret politikası farklı olabiliyor. Sigortalı olup olmamanız da bu fiyat farklarındaki etkenlerden biri. Lens tür ve markalarına yazının ilerleyen kısmında değineceğim.

• Doktor seçiminde ise; operasyonu yapacak doktorun, (Multifokal Göz İçi Lens ve kullanılan tekniğin yeni olması yüzünden) konuya hakim olması önemli. Katarakt Uzmanı. Hatta Fako Uzmanı, ısrarla tercih ediniz. Eğer siz de bizim gibi Multifokal Lens'e karar verirseniz, daha önceden bu lensi hastalarına takmış ve olumlu sonuç almış bir doktor tercihi, içinizi daha da rahatlatacaktır.

Multifokal Lenslerin iki yıl gibi bir FDA onay geçmişi olduğundan, Monofokal Lens operasyonları ülkemizde daha çok yapılıyor. Bu yüzden de Multifokal Lens deneyimi her doktorun çok fazla olmayabiliyor. Uygulamada teknik benzer olsa da bir kısım farklar bulunuyor ki, bu da konunun uzmanını tercih etmeniz noktasına önem kazandırıyor.

Konuyla ilgili az da olsa bilgilenmiş olarak doktorunuza gitmeniz; onun size aktaracağı detaylar karşısında soru sorabilmenizi, muhakeme yapabilmenizi kolaylaştıracaktır.

Aklınızdaki soruları doktorunuza yöneltmekten çekinmeyiniz. İçinizin rahat edeceği noktaya (hasta hakları ve doktorun etik yaklaşımı, istediğiniz kadar süreyi size tanıyacaktır) kadar doktorunuzla konu üzerinde konuşunuz. Ne kadar bilinçli davranabilirseniz, o kadar yararınıza hareket edebilmiş olacaksınız. Sonrasında düşünmek için kendinize zaman tanıyın. Acele bir karar vermeyin. Aklınızda soru işareti kalmadıysa; sonuçlar ve risklerin farkındaysanız ve doktorunuzla aranızda gerekli 'güven bağını' da kurduğunuza inanıyorsanız, operasyona karar verebilirsiniz.

• Göz İçi Mercekleri
Yakın zamana kadar göz içi lensleri Monofokal dediğimiz, sabit odaklı lenslerdi. Bunlarla yalnız sabit bir mesafeden net görülebilirdi. Örneğin, uzak net iken yakın için ayrıca gözlük gerekirdi.

Mikroskop ve teleskoplarda kullanılan teknolojik buluşların yardımı ile Alcon laboratuarları ACRYSOF ReSTOR lenslerini geliştirdi. Bu Multifokal Lenslerle uygun hastalar ister Katarakt için ister Refraktif amaçlı (gözlük takmamak için) ameliyat olmuş olsunlar, hem uzak hem yakını artık gözlüksüz görebilmektedirler.

Dünyada Multifokal Lenslerin geçmişi çok eski olmadığından, ülkemizde de daha çok Monofokal Lens kullanımına gidildiği görülmektedir. FDA onayı, Monofokal Lenslerde iki yıl civarı bir maziyi gösteriyor. Bunun yanında Devlet Sigortası kapsamında bu operasyonu yaptıracaksanız, ülkemizde Sağlık Bakanlığı, Monofokal Lensleri tercih ediyor, dolayısıyla Multifokal Lenslerin ücretini karşılamıyor.

Bu şartları göz önünde bulundurup, Monofokal Lens ve yakın için gözlük kullanmayı tercih ettiğinizde; ilerleyen yıllarda Multifokal Lens taktırma şansınız kalmıyor. Takılmış olan Monofokal Lensin ayakları göz içine yapıştığından, çıkarıldığında zedelenmeye ve körlüğe yol açıyor. Bu noktada bir defa kara verip, tüm yaşamınızda bu kararla yaşamak durumundasınız.

Monofokal Lens takıp, uzak görüş sağladıktan sonra, yakın için gözlük kullanmaya devam etmektense; hiç gözlük kullanmaya ihtiyaç bırakmayan, gelişen teknolojinin nimetlerinden yararlanıp, Multifokal Lens tercih etmek daha yerinde olacaktır diye düşünüyorum. Biz, tercihimizi bu noktada yaptığımızdan, yazıyı Multifokal Lensler üzerine sürdüreceğim.

Presbiyopi ve Refraktif Lens Değişimi
Presbiyopi; yaşın ilerlemesine bağlı olarak lensin esnekliğini yitirmesi ve bunun sonucunda yakın görmenin bozulmasıdır.(*1)
Refraktif Lens Değişimi; Şeffaf lens değişimi; Multifokal Lensler Son yılların belki de en önemli gelişmesi sayılabilir. Zaten 75 yaş üstü toplumun yarıdan fazlası katarakt ameliyatına ihtiyaç duyacaktır. Kişi yakın gözlük takmak istemiyorsa hele bir de zaten uzak için ayrıca ihtiyacı varsa aynen katarakt ameliyatını yapıp uzak yakın sıfırlayan mercek göz içine konabilir ve bir daha gözlüğe ihtiyaç duyulmaz.
Refraktif Cerrahi; Her türlü kırılma kusurunu yok etmeye veya azaltmaya yönelik her türlü cerrahiye refraktif cerrahi denir.(*2)

Monofokal Lenslerle ilgili daha çok marka ve model olmasına rağmen, Multifokal Lensler ile ilgili sadece birkaç marka seçeneği mevcut; ALCON RESTOR, AMO REZOOM, AMO TECHNIS, ACRILISA.

Refraktif çok odaklı Göz İçi Lensleri; çok sayıda farklı odak uzunlukları sağlayan radial konsantrik simetrik zonlardan oluşur. Lensin ön ya da arka yüzey kurvatürü değiştirildiğinde, ışık her bir zonda farklı olarak kırılır. Zonlar sferik ya da asferik olabilir. Sferik zonlar, her bir zon içinde tek bir odak uzunluğuna sahiptirler, böylece çok odaklılık zondan zona geçerek oluşturulur. Oysa asferik zonlar her bir zon içinde çok sayıda odak uzunluklarına sahiptirler, bu da çok odaklılığın lens yüzeyine eşit olarak dağılmasını sağlar.
Difraktif çok odaklı lenslerde ise; lensin primer eğimi üzerindeki küçük basamaklar ışığı birincil odaktan (uzak) ikincil odağa (yakın) doğru difraksiyona uğratırlar. Her bir difraksiyon basamağının genişliği lens merkezinden perifere doğru gittikçe azalır, böylece difraksiyon açısı perifere doğru giderek artar. Halkaların büyüklük ve paterni değiştirilerek, ışık enerjisinin göreceli dağılımı ve odak noktası lokalizasyonu özelleştirilebilir.

Refraktif Çok Odaklı (Multifokal) Göz İçi Lensleri:
Bu gruptaki en önemli Göz İçi Lens’i ReZoom (AMO, Santa Ana, CA.) lensidir. ReZoom AMO firmasınca önceki Array lensleri üzerine geliştirilmiş çoklu zon bir Göz İçi Lens’idir. Array lensi çok odaklı lensler içinde FDA onayı alan ilk lenstir. ReZoom multifokal Göz İçi Lensleri, zonal asferik refraktif bir lenstir, gelen ışık tüm fokal plana yöneltilir ve tüm mesafeler için görme sağlar. İçiçe geçmiş 5 konsantrik halkadan oluşan konsantrik zonlar vardır. Merkezde uzak doninant 1. zon 2.1 mm (parlak ışık), çevresinde 2. yakın dominant zon 2.1-3.4 mm (orta-düşük ışık), 3. zon uzak dominant 3.4- 3.9 mm (orta-düşük ışık), 4. zon yakın dominant 3.9-4.6 mm (düşük ışık), ve 5. zon uzak domianant zon 4.6-4.7 mm (düşük ışık) olarak sıralanırlar. Array lensine göre uzak dominant 3. zon %80 daha büyük, yakın dominant 4. zon ise %55 daha küçüktür. Ayrıca yakın dominant olan 2. zon da %5 daha büyük hale getirilmiştir. Bu değişikliklerle daha iyi uzak görme, mezopik koşullarda daha az halo ve glare ve fotopik koşullarda daha iyi okuma sağlama hedeflenmiştir. Gelen ışık tüm fokal plana yöneltilir ve tüm mesafeler için görme sağlanır. ReZoom uzak dominat bir lenstir ve çok iyi uzak görüş sağlar. Yakın için ilavesi +3.5 D gücünde olup, kornea düzeyinde +2.6 D’ye karşılık gelirr. ReZoom açısından bakıldığında bu lensin pupilla çapından anlamlı derecede etkilendiği görülür. Bu Göz İçi Lens’i uzak dominant bir lens olarak küçük pupilla şartlarında %83 uzak, %10 ara görme sağlar, yakın için yetersiz bir ışık geçişi olduğu kesindir. Mezopik durumlarda (5 mm’lik pupil) ReZoom daha fazla yakın (%30) ve ara mesafe gücüne (%10) ve daha az uzak güce sahiptir (%60). Bu da daha fazla halo ve glare’e gece şartlarında yol açar.

Refraktif-Difraktif Çok Odaklı (Multifokal) Göz İçi Lensleri:
Bu grupta FDA onayı olan Göz İçi Lens’i Acrysof ReStor’dur. (Alcon, FortWorth, TX). ReStor multifokal Göz İçi Lens, refraktif ve difraktif kombine bir lenstir. Lensin bikonveks optiği 6.0 mm çaplıdır. Ön yüzey merkezinde apodize difraktif yapı 3.6 mm çaplı bir alanda yer alır ve 4.0 D’lik bir ilave sağlar. Bu gözlük planına +3.2 D’lik bir ilaveye karşılık gelir. Difraktif basamaklar giderek yüksekliği azalan 12 konsantrik halkadan oluşur, yükseklikleri 1.3 μm’den başlayıp, 0.2 μm’ye azalır. Difraktif kısımdaki apodizasyon teknolojisi odaklanmamış ışınların yarattığı halo etkisini en aza indirger ve kontrast duyarlılığı arttırır. Daha çevredeki periferal bölge monofokal olup, pupil dilate olduğunda uzak görmeye yarar. Lensin 2 alt modeli vardır, tek parçalı olan model (SA60D3) optiği gibi yine aynı akrilat/metakrilat materyalden haptiklere sahip olup, tüm çap 13.0 mm’dir. Üç parçalı modelde (MA60D3) çap yine 13.0 mm olup, haptikler polimetilmetakrilattan yapılmışlardır. ReStor’un kombine refraktif /difraktif optiği, iyi uzak, kuvvetli bir yakın görme sağlar (Yakın ilave güç; gözlük seviyesinde +3,2 D) Ancak bu yakın görme bazı hastalar için çok kuvvetli olabilmektedir. Gelen ışığın hiçbir kısmının ara zonda odaklanmaması nedeniyle ara görme oldukça zayıflamakta, bilgisayar kullanımı gibi ara mesafedeki görsel işlevleri aza indirgemektedir. Bu durum lensin Pazar öncesi FDA raporunda da görülmektedir.

ReStor lensindeki apodizasyon teknolojisi difraktif basamakların geçişlerinin yumuşatılarak halo türü olumsuz etkilerin azaltılması anlamına gelmektedir. MA60D3 (üç parçalı) modelle yapılan Avrupa çok merkezli çalışmada, 127 hastaya iki taraflı yapılan uygulama sonrası, uzak için %88 hastada, yakın için %84 hastada gözlükten bağımsızlık sağlandığı bildirilmiştir. %85 hastada 20/25 ve J2 düzeltmesiz görme elde edilmiştir. Geceleri orta dereceli halo %25 hastada izlenirken, şiddetli glare %8.5, şiddetli halo %4.2 oranında rapor edilmişlerdir. Bu tür fotik sorunları olan hastalarda dilue pilokarpin (%0.125) veya brimonidine tartarat (%0.15) kullanımının sorunları büyük oranda çözdüğü bilinmektedir. Ayrıca her türlü halo-glare sorununun zamanla azaldığı da bilinen bir başka unsurdur. Acrysof Restor ile ülkemizde yapılan uygulamalarda da literatürle uyumlu benzer sonuçlar alınmıştır.

Acrysof® Restor® Lensleri Hakkında Temel Bilgiler:
• Işığı ufak prizmalar yolu ile farklı odaklar yönlendiren bu teknoloji standart monofokal lenslere göre çok farklı ve yüksek bir teknoloji kullanmaktadır
• ReStor 20 milyona yakın takılmış hidrofobik akrilikten yapılmış Acrysof lens platformu üzerine sadece teknoljik artıyı eklemekle oluşturulmuştur,yani kanıtlanmış bir materyeldir.
• Teleskoplarda kullanılan teknoloji sayesinde kamaşma,ışık halkalar,ışık dağılması gibi problemler asgariye inmiştir.
• Ara mesafe görmesi (bilgisayar,piyano gibi) için çok hafif bir gözlük gerekebilir.
Uygun Adaylar :
• Her türlü gözlüğü,kontakt lensi atmaya çok motive hastalar
• Sağlıklı gözleri olanlar
• Her 2 gözüne ameliyat yapılacaklar
• Ameliyat sonrası uzak ve yakın gözlüğe bağlı olmak istemeyen katarakt veya refraktif lens değişimi isteyen hastalar
Kimler Uygun Değil:
• Çok detaylı yakın görme ihtiyacı olan kimseler(dişçi,mikroskop kullanan cerrahlar,müchever sanatçıları gibi)
• Gözlük değişimlerinde daha önceleri adptasyon zorluğu çekmiş kimseler
• 1 dioptriden fazla astigmatı olanlar
• Rahatsızlık tarif edenlerle,uzun yol şöförlüğü yapanlar
Komplikasyonlar ve sıkıntılar
-Katarakt ameliyat komplikasyonları
-Multi/bifokal lenslere has sıkıntılar
-Işık kaynaklarının etrafında halkalar
-Kamaşma-parıldama
-Az Işıkta Okuma Zorluğu

Asferik Difraktif Çok Odaklı (Multifokal) Göz İçi Lensleri:
Bu gruba dair tek örnek Technis Multifocal (ZM001 ve ZM900=ZM9000) lensidir. Silikon optik materyalli (UV absorbl, polisiloksan) bu lensin en büyük özelliği modifiye prolate ön yüzeyinin bulunuşu ve arka yüzeyinde de 32 konsantrik halka ile difraktif bir yüzeyin yer alışıdır[43]. Bikonveks, 6.0 mm optik, ZM900; 12.0 mm, ZM001; 13.0 mm tüm çaplı 3 parçalı, (haptik materyali: poliviniliden florid=PVDF) yakın için +4.0 D ilave gösteren bu lensin, A sabiti 119.0 ve kırma indeksi 1,46’dır. CapC tarzı poliviniliden florid maddesinden yapılmış haptikleri vardır.

Refraktif, Difraktif, Asferik Bifokal Göz İçi Lensleri:
Bu grupta yeni bir lens difraktif, refraktif iki odaklı Göz İçi Lens Acri.LISA (Acri.Tech, Berlin, Ger.)‘dır.
%25 su içerikli, hidrofobik akrilik, UV korumalı bifokal lenslerdir. Işık dağılımı %65 uzak, %35 yakın için sağlanmıştır. Ön yüzeydeki difraktif optiğinde yumuşak geçiş sağlanması nedeniyle halo, glare türü optik sorunlar aza indirgenmiştir. Optimize asferik optiği ile de pozitif korneal sferik aberasyonu dengeleme ve daha kaliteli görme sağlarlar. Lensin 4 alt modeli mevcuttur. Acri.Smart 366 D, LISA modeli 6.0 mm optik çaplı, 11.0 mm tüm çaplı monoblok yapıda, plate haptikli olup, MICS kesisinden implantasyona imkan tanır. Acri. LISA 356 D modeli 6.0 mm optik çaplı, 11.5 mm tüm çaplı monoblok yapıda, 526 D modeli 6.5 mm optik çaplı, 12.0 mm tüm çaplı üç parçalı, 536 D modeli; 6.0 mm çaplı, 12.5 mm tüm çaplı, 3 parçalıdır. Lenslerin yakın odak için +3.75 D ilave güçleri vardır. Lenslerin psödoakomodasyon aralığı 5.5 D olarak ölçülmüştür ve ara mesafe için iyi görüş sağladıkları rapor edilmiştir. Şubat 2006’da CE onayı alınmıştır. Alio bu lenslerle ReZoom lenslerinden daha iyi görsel kalite elde ettiklerini, daha iyi sferik ve higher order aberasyon sonucu aldıklarını bildirmiştir.

(Refraktif: Her türlü kırılma kusurunu yok etmeye veya azaltmaya yönelik her türlü cerrahiye refraktif cerrahi denir.
Difraktif: Işığın 2 odağa kırıldığı bir optik dizayn. Böylece hem yakın hem uzak net görülür.
Asferik: Asferikbir unsuru içeren lens asferik lens olarak adlandırılır. Asferik lens ne bir kürenin, ne de bir dairesel silindirin yüzeyine ait bir parçadır. Asferik lenslerin daha karmaşık yüzey yapısı basit bir lense kıyasla sferik aberasyonu ortadan kaldırır ve diğer optik aberasyonları azaltır. Tek bir asferik lens karmaşık çok lensli sistemin yerini alabilir ve sonuç olarak alet çok lensli bir modelden daha küçük ve daha hafif olabilir.
Bifokal: Multifokal; çift odaklı, hem uzağı hem de yakını görebilme...)

Göz İçi Lenslerin karşılaştırılması:

(Presbiyopi düzeltilmesinde yaygın kullanılan Göz İçi Lenslerinin genel özellikleri.)


(FDA onaylı üç lensin birlikte değerlendirilmesi.)

3 temel lens arası kıyaslama yapıldığında şu özetleme yapılabilir;
- ReZoom uzak görme yönünden ReStor’dan daha iyi ve yakın görme için de Crystalensten daha iyidir. Hastalar bazen gece görüş problemine sahip olabilirler. - ReStor (Alcon) , iyi bir uzak, kuvvetli yakın görme sağlar. Ancak bu yakın görme bazı hastalar için çok kuvvetli olabilir. Gelen ışığın hiçbir kısmı ara zonda odaklanmaz. Ara görme oldukça zayıftır, bu da bilgisayar kullanımı gibi ara mesafedeki görsel işlevleri aza indirger.
- Crystalens bir akomodasyon yapan Göz İçi Lens olarak, harika uzak görüş (Kontrast duyarlılık kaybı yok), iyi ara mesafe sağlar ancak yakın görme diğer 2 multifokale göre zayıftır (+1.25 D ilave). Tipik sonuç yakın görme için J3 veya 20/40 olmaktadır. Yakın görmedeki ciddi problem nedeniyle CrystaLens’in daha da geliştirilmesi gereği ortaya çıkmaktadır.

ReZoom ve ReStor arasında lenslerin farklılıklarını özetle şu şekilde görebiliriz;
- ReStor lens en iyi yakın okumayı 2 mm pupille sağlamaktadır, buna karşın 5 mm pupilde de en kötü sonucu vermektedir.
- ReZoom ise 2 mm pupillada daha iyi uzak görme sağlamakta, fakat potansiyel olarak daha fazla glare ve haloyu (mezopik şartlarda) oluşturmaktadır.
- Rezoom’un ReStor’a göre üstünlük sağladığı nokta uzak ve yakına ilaveten ara mesafe için de ayrı bir odak sağlamasıdır. Ara mesafe bilgisayarla çalışma, yemek yapma, alışveriş yapma gibi günlük aktivitelerde kritik öneme sahiptir.
- ReStor bir multifokal-bifokal Göz İçi Lensi olup, ara görme için özel bir odağı yoktur. Bu nedenle hafifçe hipermetropik bir uzak uç amaçlayarak aşırı ilave (+3.2 D) yakın noktadan çıkarılıp, defoküs eğrisi sola çekilerek daha rahat okuma mesafesi sağlanabilir.
Yani ara mesafede görmeyi arttırabilmenin yolu uzakta bir miktar hipermetropik planlama yapmaktır. (Kısaca uzak görmeden bir miktar ödün vermeyi gerektirir).
- ReZoom tüm pupil çaplarında daha iyi kontrast duyarlılığı sağlar. ReStor’un difraktif optiği pupil 2 mm iken geçen ışığın %84’ünü, 3 mm iken %86’sını kullanır. Yani ReStor, fotopik şartlarda (araba kullanma, golf oynama) ışık geçişinde sınırlılık olması dolayısıyla bir miktar görme kaybına yol açar.
- ReZoom’un da küçük pupilladan etkilendiği doğrudur. Bu durumda oldukça uzak dominanttır (%83), ama fonksiyonel ara mesafe görmesi vardır (%10) fakat yakın görme yoktur. Mezopik durumda ise (5 mm.lik pupil), iki lensde farklı durumlar ortaya çıkar.
- ReStor oldukça uzak dominanttır (%84), minimal yakın görme vardır (%10).
- ReZoom’da ise daha fazla yakın (%30) ve ara (%10) güç vardır ve daha az uzak güç (%60) oluşur. Bu da daha fazla glare ve haloya ReZoom’un yol açması demektir.
- Ayrıca ReStorla mezopik şartlarda daha kötü yakın görme (Restoranda menü okuma gibi) oluşacaktır.

Her iki lensin de çeşitli durumlarda artı ve eksilerinin olması “mix and match” (karıştır ve uyumla) uygulamasını akla getirmiştir.
Mix and Match: Hastanın foküs derinliğini arttırmak ve/veya görsel fonksiyonlarını geliştirmek amacıyla, her bir gözünde birbirini tamamlayan farklı optik sistemlerin kullanılmasıdır. En yaygın örneği KL ve Göz İçi Lens’leriyle yapılan monovizyondur. Bu hasta tarafından bir seviyeye kadar nöroadaptasyonu gerektirir. Nöro-adaptasyon klinik olarak bimodal olup;
1- Erken adaptasyon cevabı
2- Uzun süreli adaptasyon cevabı olarak gelişir.

Mix and Match olarak en az 11 seçenek vardır.
Akaishi ve Fabri’nin 2006 Dünya oftalmoloji kongresinde (Sao Paulo, Brezilya) sundukları mix and match serilerine bakıldığında, 4 grubun karşılaştırıldığı görülmektedir.

Çok Odaklı Göz İçi Lens Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar;
1. Özenli hasta seçimi
2. Ameliyat öncesi hastaların iyi bilgilendirilmesi, gerçekçi olmayan beklentilere kapılmalarının önlenmesi
3. Biyometrinin çok iyi yapılması gereklidir. IOLMaster veya immersiyonla A-mod teknikleri kullanılarak emetropi ya da +0.25-+0.50 hipermetropi planlanarak (özellikle ReStor için) dioptri hesabı yapılmalıdır. Bu şekilde defoküs eğrisi sola kaydırılarak yakın görme noktasının göze çok yakın oluşması ve halo olasılığı en aza indirgenmiş olur.
4. Ameliyat mükemmel gerçekleştirilmeli, Kapsüloreksis 5.0 veya 5.5 mm. çapında, düzgün, santralize, yuvarlak olmalı, lens optiğini eşit şekilde kaplamalı, insizyon olabildiğince az astigmatizmaya yol açacak şekilde ve uygun akstan yapılmalı, hatta mevcut astigmatizmayı azaltacak şekilde yapılmalıdır. 1.0 D’den fazla preoperatif astigmatizmalı hastalarda kombine “Limbal gevşetici insizyonlarla” astigmatizma düzeltilmelidir.
5. Ameliyat sırasında infüzyon-aspirasyon aşaması titizlikle yapılmalıdır. Bu sadece arka kapsül kesafetinin önlenmesi açısından değil aynı zamanda lensin uzun süre ön kapsüle yapışmasını önleyerek, 3 ay süreyle kolaylıkla lens değişimine imkân tanır.
6. Emetropi önemlidir, çok odaklı Göz İçi Lens’leri tek odaklı Göz İçi Lens’lerine göre çok daha defoküs ve astigmatizmaya duyarlıdırlar. Herhangi bir rezidüel kırma kusuru refraktif lazer cerrahisi kullanılarak düzeltilmek zorunda kalınabilir.

SONUÇ
Günümüzün ilerleyen katarakt cerrahisi, özellikle çok küçük kesilerden katarakt ameliyatlarının yapılabilmesine izin verir, varsa astigmatizmanın giderilmesi için kombine astigmatik cerrahiye (LRI, AK gibi) imkân tanır hale gelmiştir. Özellikle biyometri alanında ortaya çıkan gelişmeler de çok daha keskin postoperatif öngörünürlüğü sağlamıştır. Bunun sonucunda katarakt hastalarının presbiyopik problemlerinin de ortadan kaldırılması için göz cerrahları cesaret kazanmışlar ve Göz İçi Lens’leri yardımıyla bu sorunu giderme için çaba gösterir olmuşlardır. Hatta bu cerrahi, katarakt olmayan hastaların şeffaf lenslerine de uygulanır hale gelmiştir (Refraktif lens değişimi). Dolayısıyla katarakt cerrahisinin giderek presbiyopi düzeltme anlamında bir refraktif cerrahiye dönüştüğünü gözlemek güç değildir. Ancak bu gözlemi yaparken, kullanılan materyaller açısından hala sorun ve eksikliklerin olduğunu, bunların da giderilerek daha gelişmiş Göz İçi Lens’lerine ulaşma gereğini vurgulamayı, özellikle hastalarımızı bu konularda bilgilendirmeyi unutmamalıyız.(*3)

Mevcut Multifokal Lenslerin (ALCON RESTOR, AMO REZOOM, AMO TECHNIS, ACRILISA) özelliklerini okuduğunuzda görebileceğiniz gibi; birinin iyi yönü, diğerinin eksiği olabiliyor.

Yakın zamana kadar RESTOR, REZOOM arasında daha çok tercih yapılırken, REZOOM'daki karşılaşılan dezavantajlar; RESTOR kullanımına rağbeti arttırmıştı. RESTOR kullanımı fazla olmakla beraber, günümüzde artık ACRILISA'nın kullandığı yeni teknoloji ve gözlemlenmiş sonuçları; hasta memnuniyetinin de yüksek olduğunu göstermektedir.

İhtiyacına uygun seçimi yapabilmeniz için, bu bilgileri doktorunuzla iyice değerlendirmeniz, fakat sonuçta gelişmekte olan bir alan olduğunu, riskler olduğunu ve %100 başarı vaat edilemediğini de unutmamanız gerekiyor.

(Yazıda kullanılan görsel imajlar, üzerlerine tıklandığında daha büyük ebatta görüntülenebilirler.)

Teknik bilgilerde;
(*1): Vikipedi, Presbiyopi,
(*2): Refraktif Cerrahi,
(*3): glokomkatarakt.dergisi.org'taki Katarakt Cerrahisinden Refraktif Göz İçi Lensi Cerrahisine Geçiş
yazılarından alıntı yapılmıştır.

İlgili Yazılar:
Aktaracak Bir 'Fako' Hikâyeniz Var Mı?.
Fako Hikâyemiz.

Fako Hikâyemiz

Öncelikle, Aktaracak Bir 'Fako' Hikâyeniz Var Mı? yazıma; deneyimlerini, iyi dilek ve dualarını aktararak ilgi gösteren herkese, bir kez daha buradan teşekkür etmek istiyorum.

Görmüş olduk ki; sağlık söz konusu olduğunda, her ne kadar konuyla ilgili bilginiz, iyi bir hekiminiz, etrafınızda destekleyen dostlarınız olsa da; eşyanın tabiatı gereği, endişe etmemek pek mümkün olmuyor.

Mantığınız size istediği kadar doğru olanı söylesin, yüreğiniz rahatça bunu onaylayamıyorsa; net bir adım atamıyorsunuz.

Aynı deneyimi yaşamış ve şu an rahat bir şekilde yaşamını sürdüren başkalarının varlığı ve desteği; tüm o teknik teferruattan daha önemli olabiliyormuş.

Aktardığınız iyi dilekler ve minik hikâyeler, o iç rahatlığını sağladı. Sağolun. Operasyonla ilgili ilk adımı attık.

Şimdi buradan Katarakt ve Fako'yla ilgili birkaç not aktarmak istiyorum; ileride bu sorunla karşılaşabilecekler için yardımcı olacaktır, diye umuyorum.

Günümüz teknolojisi, artık çok kısa sürede, Katarakt tedavisinde sonuç alınmasına imkân tanıyor. Eskiden olduğu gibi, uzun süren dikişli operasyonlar yerine artık, 15 dakika gibi bir sürede, Fakoemülsifikasyon tekniğiyle, göz içine mercek (lens) yerleştirilerek görüş sağlanabiliyor.

Göz rahatsızlıklarıyla ilgili en çok operasyon yapılan dal; Katarakt tedavisi için Fako'ymuş.

Bir yılda doktorun ne kadar hastaya operasyon yaptığını öğrenince, sayının ciddiyetini daha iyi kavradık. Gerçekten de bir olay, insanın kendisinin başına gelmeden; ne olayın ciddiyetini, ne de toplum içersindeki oranını tam olarak algılayamıyor, kavrayamıyormuş.

Bu biraz da şöyle söylenebilir; bir eğlence yerine gittiğinizde gördüğünüz yüzlerce insan nasıl ki, sanki o şehirde herkes eğleniyor algısı yaratabiliyorsa; bir hastaneye gittiğinizde de, yaşadığınız o sorunla ilgili meğer ne çok dert sahibi varmış, sanki herkes hasta, algısını yaşayabiliyorsunuz.

Fako konusunda dikkat edilmesi gereken 3 ömemli nokta var; doğru doktorun seçilmesi, doğru hastane ortamının seçilmesi ve doğru lensin seçilmesi.
Tabii bunlara, öncesinde konu hakkında detaylı bir bilgi edinmiş olmayı da ekleyebiliriz.

Maalesef, öyle gözlemledim ki, ne kadar duyarlı doktorlarımız olsa da, sağlık konusu da neredeyse ticarete dökülmüş durumda.

Bir cep telefonu satın almaya gittiğinizde gördüğünüz muameleyle, sağlık sorununuz için başvurduğunuzda gördüğünüz yaklaşım neredeyse aynı. İnsansınız, duygularınız var. Ama birinde canınızın, diğerindeyse maddi; yerine yenisini koyabileceğiniz bir şey olmasının bir önemi kalmamış.

Biz araştırıp, sayfalarca konuyla ilgili yayın döküman okuyarak, fakat hâlâ aklımızda soru işaretleriyle hastaneye gitmiş olmamıza reğmen; orda olduğum süre zarfında gördüm ki diğer insanlar; neredeyse gidip gazete almanın rahatlığıyla gelip, ücretlerini ödeyip, ameliyatlarını olup gidiyorlar!?

Nedir; nasıl olacak; sonrasında ne olur; komplikasyon oluşursa, riskler ne sonuçlar yaratır, gibi bir kaygı kimsede yok?! Bu tavırda olmalarının sebebi; bilgisizliğin verdiği cesaret mi, rahatlık mı bilemiyorum.

Bildiğim şu ki; düştüğünde canının yanacağını bilmeyen, bunu düşünemeyen bir çocuk, nasıl ki korkmadan bisikletin üzerinde ellerini bırakarak gidebiliyorsa; buna rağmen önceden düşmüş veya düşeni görmüş ya da düşebileceği öğretilmiş bir çocuk, daha temkinli bisiklet kullanıyorsa; bu konuda da durum buna benziyor.

Doktorunuzun, konunun uzmanı olması gerekiyor, bu ne demek?
Göz konusunda birçok uzmanlık dalları var; Glokom, Şaşılık, Retina, Katarakt, Lens... gibi.

Okuldan mezun olan doktorlar, elbette ki Göz Doktoru, Göz Hastalıkları Uzmanı olup, tüm bunlardan anlayabiliyorlar. Ama,kendilerine bir alan seçip sadece onda uzmanlaşmış bir doktor; sadece o konunun tüm detayına hakim olduğu için özellikle tercih edilmeli. Tercihiniz; Fako uzmanı, olsun.

Konumuz Katarakt olduğuna göre; Katarakt ve özellikle Fako uzmanı arayıp tercih etmeniz; yukarıda saydığım 3 önemli noktanın ilki.

İkinci nokta olan, hastane seçimi ise; hastanelerin duruma gösterdikleri ciddiyet, hastalara yaklaşımları ve en önemlisi; temizlik ve kullanılan aletlerin kalitesi, FDA, bakanlık onaylı olması gibi etmenlerden ötürü çok önemli.

Hastane seçiminde ücretlendirme konusu da devreye giriyor. Her hastanenin ücret politikası farklı olabiliyor. Fako ile ilgili, fikir vermek için; konulacak lens kalitesiyle doğru orantılı değişen; üç bin iki yüz ile beş bin arası ve üstü bir ücret aralığı olduğunu söyleyebilirim.

Üçüncü nokta olan Lens seçiminde, biz de biraz tereddütler yaşadık. Çünkü seçenek çok fazla. Her doktor veya hastane farklı bir marka kullanıyor ya da öneriyor.

Sabit odaklı(monofokal) lensler;
Katarakt ameliyatlarının çoğunda halen bu lensler kullanılıyor. Derecesine göre sadece bir mesafe için gözlük ihtiyacını ortadan kaldırıyorlar. Örneğin uzak sıfırlandı ise yakın için 2,5 numara gözlük gerekiyor.

Çok odaklı (multifokal/bifokal) lensler;
Uzak ve yakın görmeyi aynı anda sağlamak için geliştirilmişler. Optik özelliklerinden dolayı değişik ışık kaynaklarını aynı anda değişik odak noktalarında toplayabiliyorlar. Bu sayede kişi uzak ve yakın nesneleri gözlüksüz olarak aynı anda net görebiliyor.

Yukarıda gözlemlediğimden bahsettiğim rahat hasta tipleri, operasyon kadar lens seçimini de bilinçli yapmadıkları için, onlara çoğunlukta kullanılan düz merceklerden takılıyor; bu mercekler uzak görüşe imkân verebilmenin yanında, yakın için yine gözlük gerektiriyorlar fakat, ücretleri de buna göre daha düşük oluyor.

Biz, Multifokal yani hem uzağı hem de yakını gözlüksüz görebilmeyi sağlayan lenslerden birini tercih ettik.

Lensin kalitesi ileride göz arkasında, retinada bir sorun yaşamamanız için de çok önemli. Tabii Bunda doktorunuzun becerisi de çok önemli; bu yüzden mutlaka konunun uzmanı bir doktor seçmenizi, önemle yineliyorum.

Operasyon sonrasında herhangi bir komplikasyon meydana gelmese dahi, ileriki yıllarda, yapılan bu müdaheleden dolayı göz arkasında sorunlar çıkabiliyor ve bu tümden görme kaybına kadar durumu götürebiliyor.

Bu noktada operasyon öncesi göz arkasının kontrolünün detaylı yapılması, bu dosyanın bir kopyasına sahip olmanız ve doktorunuzla tüm seçenekleri konuşmuş ve bilgilenmiş olarak operasyona girmeniz çok önemli.

İleride bir sorun oluştuğunda; doktorun sorumluluk kabul etmeyip; operasyondan bağımsız, gözünüzün arkasındaki bölgede zaten önceden var olan herhangi bir sorundan dolayı problem çıkmış olabileceğini söylemesine açık kapı bırakmış olmamak için, tüm bunlara dikkat etmeniz gerekiyor.

Örneğin risklerden biri; Retina dekolmanı. Katarakt operasyonu sonrası, ilerki yıllarda retinada çıkan bu sorun; durumu tümden görme kaybına kadar götürebiliyor.

Ya da ilerde ışıklar, minik cisimler görmeye başlayabiliyorsunuz. Veya CBS gibi bir rahatsızlıkla dünyanız renklenebiliyor(!)

Katarakt tedavisiyle ilgili araştırmalar yaptığımız dönemde, denk gelip, hahif.org'daki CBS ile ilgili Charles Bonnet Sendromu ve Halüsinasyonlar yazısını da okuyunca, tedirginliğimizin had safhaya ulaştığını söylesem, az olmaz sanırım. O yazıyı rahat bir zamanınızda okursanız, ne demek istediğimi daha iyi anlayacaksınızdır.

Seçtiğiniz hastane ve doktor ne kadar iyi olsa da, sonuçta kendi prestijlerini hesap edeceklerinden; siz de tüm detaylarıyla konuya hakim olup, kendi haklarınızı takip etmelisiniz.

Teknoloji ilerlemiş ve teknikler gelişmiş olsa da; %100 başarılı gibi bir sonuç vaadedilmediği de unutmaması gereken diğer bir nokta.

Sağlıkla kalın...